ANA YEMEKLER,

COĞRAFİ İŞARET ALAN YEMEKLER -KONYA'NIN ŞALGAM GALLESİ NASIL YAPILIR?TARİHİ GEÇMİŞİ NEDİR?

Eylül 23, 2026 Mutfakta pişer gazeteye düşer 0 Yorumlar

Merhabalar sevgili dostlar, Bugünki Coğrafi İşaretli Yemeğimiz Konya'dan, 1200'lü yıllarda Selçuklu Devletinin başkenti olan Konya ve Saray mutfağının rafine zevkleriyle şekillenmesi,Mevlevi Tekke Kültüründe ve Hz Mevlana'nın eserlerinde,Mevlevi mutfak ritüellerinde (kutsal mutfak) MATBAH-I ŞERİF olarak geçerek önemli bir yer tutmaktadır. Konya'nın ''ŞALGAM GALLESİ''tarih sahnesinde ki yolculuğunda ve tescillenen orjinal kronolojisine bakıldığında,karşımıza köklü bir saray ve tekke mutfağı çıkmaktadır. İsmin kökeni Osmanlı ve Selçuklu mutfak terminolojisinde ''GALLE'',genellikle içinde et,sebze veya meyve barındıran bakliyatla desteklenen,sulu ,güveç tarzı ana yemekleri tanımlamak için kullanılırdı. Konya Mutfağında da Şalgam,günlük sofralarda çok sık yer alan,sıradan bir sebze olmanın ötesinde,tarih boyunca ''şifalı bir besin''olarak kabul görmesi,özellikle kış aylarında vücuda direnç vermesi,sindirimi kolaylaştırması amacıyla,koyun eti ile birleştirilerek adeta ilaç niyetine pişirilerek,bir kış ritüeli olarak nesilden nesile aktarılmıştır.''ŞALGAM GALLESİ''de adını bu eski mutfak geleneğinden almıştır. Mevlevi Mutfağında ise Şalgam Gallesi,dervişlerin seyrüseferinde hem bedensel şifa hemde manevi bir pişim terbiyesi olarak çok özel bir yere sahiptir. Mevlevi Mutfağının temel kurallarından birisi de ,ana malzemelerin tadını bozacak ağır salçalar,yapay sosların kullanılmaması,etin,soğanın ve şalgam'ın ,kendi buharında ve öz suyuyla,kısık ateşte,ağır ağır pişmesi esasına dayanır.Bu pişim tekniği,dervişin çile hanesinde kendi içine dönerek yavaş yavaş olgunlaşmasını ve hamlıktan kurtulmasını sembolize eder. Mevlevilerin topluca yemek yediği ''SOMAT''denilen sofralarda,az malzemeli,besleyici,vücut direncini yüksek tutan yemeklerin tercih edilmesi esastır.Osmanlı ve Selçuklu Döneminde de et ve sebze ile yapılan sulu yemeklere ''GALLE veya KALYE'' adı verilmiştir. Mevleviler,yemeğe büyük saygı duyar ve şifa niyetine tüketirlerdi.Hz.Mevlana'nın baş aşçısı ve Mevlevi Mutfağının kurucusu ''ATEŞBAZ-I VELİ'',adına anıt mezar yapılan ilk aşçıdır. ŞALGAM GALLESİ' de ,Ateşbaz-ı Veli'nin sade ve asil mutfak mirasını yansıtır. Onun mutfak öğretisinde israfı önleyen,malzemelerin en doğal halleriyle harmanlanması esastır. Temelleri Selçuklu Saray Mutfağı ve Mevlevi Dergah geleneklerine dayanan asırlık Türk İslam Mutfak mirası olan Konya Yemek Kültürünün ruhunu,Hz Mevlana'nın baş aşçısının pişirme öğretileri ile şekillendirmiş yemekler sadece karın doyurmak için değil,manevi bir ritüel ve şifa niyetine hazırlanmıştır. Konya Mutfağı olarak baktığımızda ,akla ilk olarak koyun eti,hamur işleri,bakliyatlar ve kışlık sebzeleri görürüz. 20 Eylül 2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından,Konya Büyükşehir Belediyesinin başvurusuyla da ,bu yemek tescillenerek,Selçuklu Mutfağına dayanan orjinal pişirme tekniği ve malzeme standartları resmi koruma altına alınmıştır. Coğrafi konumu,geçmiş tarihi ve Dünyaya adını duyuran Hz.Mevlana'sı,zengin ve köklü mutfağıyla, Konya'ya selam olsun. ŞALGAM GALLESİ ORJİNAL TARİFİ: İlk yapıldığı tarihlerde bakır ve çömlek kaplarda pişirilen yemek,günümüz şartlarında tencerelerde pişirilmektedir. MALZEMELER: 250 gr kuşbaşı doğranmış koyun eti 500 gr Şalgam 1 ad Kuru soğan 15 gr Tereyağ ( 1 yem kaş) 15 gr Kuyruk yağı ( 1 yem kaş) 750 ml Sıcak su 12 gr tuz ( 1 tat.kaş) HAZIRLANMASI : Kuşbaşı doğranmış koyun etlerini tencereye alın,kendi bıraktığı suyu tamamen çekene kadar kısık ateşte kavurun. Suyunu çeken etlere tereyağını ve ince doğranmış kuyruk yağını ekleyin. Ardından yemeklik doğranan kuru soğanı ilave edin ve soğanlar pembeleşinceye kadar kavurun. Kabukları soyularak halka yada küp doğradığınız şalgamları tencereye ekleyin. Hepsini birlikte 5 dakika hafifçe çevirin. Su ve tuz ilave ettikten sonra kapağı kapalı olarak,etler ve şalgamlar lokum gibi olana kadar ağır ateşte pişirin. Yemeğin tüm lezzeti etin,kuyruk yağının ve şalgam'ın kendi doğal aromasından gelir.Selçuklu lezzetini veren detayı kuyruk yağındadır. Şifa niyetine,afiyet olsun. Sevgiyle...🧡🧡🧡